Leven en doodgaan in een theehuis.
Tekst: Chen Jin

 

Een begrafenisstoet stopt voor een theehuis. De zoon van de overledene maakt een kop thee en plaatst het op zijn vaders gebruikelijke stenen tafel. Daarna valt de hele familie op hun knieën en treurt, het blijkt dat de overledene  een regelmatige bezoekers van het theehuis was, en zijn familie brengt hem daar nu langs voor zijn laatste kopje thee.

Dergelijke voorvallen zijn de verbondenheid van “Theehuisbezoekers” in Sechuan,  waar de thee oorspronkelijk vandaan komt, met hun theehuizen, zoals de Parijzenaars hun passie hebben voor hun koffie en Petit noir.

Toen Chengdu wat meer moderniseerde werden de traditionele theehuizen vervangen door meer moderne en soms artistieker uitziende etablissementen. Ondanks het verschil in uiterlijk, bleef  de  toewijding en het sentiment voor de theehuizen.  Hier volgt een waar gebeurd verhaal…

 

Hij leefde als een theehuisbezoeker en stierf als zodanig. Ondanks dat mijn grootvader al jaren geleden is gestorven, kan ik mij de tijd dat we samen ’s ochtends een kop thee drinken nog scherp herinneren.

 

Jaren geleden keerde ik terug naar mijn geboortedorp in het Guanxian district in de provincie Sechuan. Op een ochtend vroeg mijn grootvader om met hem mee te gaan naar het theehuis. Het was nog donker. Er waren maar een paar voetgangers op straat maar in het theehuis was het al lawaaierig druk. Het leek wel of alle inwoners van het dorp hun dag begonnen in het theehuis.

Mijn grootvader ging zitten in de stoel die hij al jaren gebruikte, en dronk met kleine teugjes van zijn thee uit een theekop met deksel. Mijn grootvader was een gereserveerde man. Alleen als hij in het theehuis was kon je aan zijn ogen de tevredenheid met het leven zien.

Vrijwel iedereen in Sichuan is een regelmatige bezoeker van een theehuis. En de trouwe bezoekers beschouwen hun theehuis als hun huis en een fundamenteel onderdeel van hun leven.. Ze hebben geen probleem met een tekort aan slaap of voedsel maar sluiten geen compromis met het bezoeken van hun theehuis. Als ze het te druk hebben om lang te blijven proberen ze om op een ander tijdstip nog even langs te komen. Mijn grootvader was zo iemand.

Elke dag om 4 of 5 uur ’s ochtends, ging hij naar het theehuis ongeacht het weer. Gewoonlijk zat hij daar dan tot rond negen uur en ging dan naar huis voor het ontbijt. Nadat hij dan na de lunch een middagdutje had gedaan ging hij weer naar het theehuis en bleef daar dan tot het donker werd.  Als mijn grootmoeder hem niet liet halen zou hij blijven waar hij was.

 

Drie typen van “Theehuis bezoekers”.

 

Volgens mijn waarnemingen zijn er drie types va theehuis bezoekers:  De pragmaticus, de hedonist en de recreatiedrinker.

 

De eerste type theedrinker gaat naar het theehuis omdat hij het nodig heeft. Hij is verslaafd of gebruikt het theehuis als kantoor, kookt niet thuis en eet en drinkt in het theehuis. In het theehuis van Songxian Bridge, de beroemde antiekmarkt van Chengdu zijn alle theehuis klanten antiekhandelaren. Inwoners van Sechuan zijn conservatieve recreatie bezoekers. De manier waarop zij hun vrije tijd invullen is het tweede type theehuis bezoeker.

Zij komen naar het theehuis om te kletsen en te luisteren. Sommige theehuizen hebben hun eigen operagroep die elke middag een voorstelling geeft. De meeste bezoekers zijn vaste stamgasten. Andere vormen van Chinese Volkskunst, zoals verhalen vertellen, balladen zingen en niet te vergeten de komische dialogen in de vorm van Snip en Snap, hebben in sommige grote theehuizen de opera verdrongen. De hedonisten komen ook naar het theehuis om Mahjong te spelen. Mahjong is niet ontstaan in Sichuan maar is wel het meest populaire tijdverdrijf in deze provincie. Chengdu, de hoofdstad van Sichuan, wordt dan ook wel “De hoofdstad van het Mahjong” genoemd. Toch heeft het gemeentebestuur van Chengdu enkele jaren geleden een plaatselijke verordening bekrachtigd die het spelen van Mahjong in openbare ruimtes, inclusief de theehuizen langs de rivier, verbied. Dit om de reputatie van de stad te beschermen. Maar dat verhinderde de verslaafde theehuisbezoeker niet om zijn geliefde spel te spelen. Tegenwoordig kun je in elke straat van Chengdu een speciaal Mahjongtheehuis vinden.

 

De derde soort theehuis bezoeker  komt niet naar het theehuis om te eten, of om zaken te doen en ook niet voor het vermaak. Ze kunnen gewoon niet zonder een theehuis leven. Mijn grootvader was zo iemand. Ze komen naar het theehuis om thee te drinken en te ontspannen. In dit soort theehuizen zit de bezoeker aan een tafeltje en slurpt af en toe van zijn thee. Het is een vorm van mediteren. Ze bereiken op deze manier een innerlijke rust die vergelijkbaar is met het Taoïstische ideaal.

 

Het laatste kopje thee.

Sinds 1980 ben ik óók een lid van het theehuis bezoekers gilde. In het beging was mijn doel alleen maar om foto’s te maken maar tegenwoordig ga ik met de bezoekers op voet van gelijkheid om. En niet als fotograaf of journalist. Nog niet zo lang geleden ging ik naar een theehuis in de stad Shou-an in Wenjiang, waar ik een avond beleefde die ik niet nooit zal vergeten.  Alle tafeltjes waren bezet. Sommie bezoekers speelden een potje kaart, weer anderen speelden Mahjong en sommigen praatten alleen maar wat met elkaar. Het lokaal was mistig van de tabaksrook en het lawaai van het plaatselijke dialect. Een vogel van een van de bezoekers begon te fluiten, wat het lokaal nog levendiger maakte.

Plotseling hoorde ik begrafenismuziek van heel ver weg dichterbij komen. Spoedig zag ik een begrafenisstoet van ongeveer een man of honderd langs komen. De processie stopte voor het theehuis. Een persoon sleepte een tafel en een stoel vanuit het theehuis naar buiten en plaatsten ze in het midden van de straat. Daarna maakte hij een kopje thee en plaatste dat op de tafel.  Alle familieleden en genodigden zakte op hun knieën voor de tafel. De overledene bleek een frequente bezoeker van het theehuis te zijn geweest en voordat men hem ging begraven wilde men hem  eren door hem  in deze wereld nog een laatste kopje thee te serveren.

Wat is een theehuis bezoeker?  Deze man was er een. Hij leefde als stamgast en ging dood als stamgast.

Tijdens het “Qingming Festival” (de dag dat de levenden de doden eren en herdenken)  volgend jaar zal ik voor mijn grootader een kopje thee maken.

 

Het vinden van theehuizen in Chengdu.

Echte onvervalste traditionele theehuizen zijn in stedelijk Chengdu een bijzonderheid. Er zijn er enkelen in de omgeving, buiten de stad. Soms wel 40 of 50 kilometer van de stad af.  Je kunt ze vinden in het stadje Shou’anchang en in Tashuichang, in het Wenjiang district., de stad Baijiachang in het Shuangliu district, en in de stadjes Amen en Tangchang, beiden in het Dayi district.

In Chengdu:

Heming Theehuis

Adres: in het volkspark wat in het centrum van de stad ligt.

Opmerking: Dit theehuis heeft een zeer lange geschiedenis. In vroeger jaren was het een rekruteringscentrum voor leraren. Leraren zonder werk en de mensen die leraren zochten kwamen in de vakanties hierheen.  Tegenwoordig is het een van de populairste theehuizen van Chengdu.

 

Wenshuyuan (Manjusri Tempel) Theehuis

Adres: In de Wenshuyuan straat in het noordelijke deel van de stad.

Opmerking: Dit is een tuin-theehuis. Het komt aan zijn naam omdat het bij het complex van de Manjusri tempel hoort, een beroemde Zen Budhistische tempel in Chengdu. Veel van de bezoekers zijn pelgrims maar ook veel inwoners van Chengdu komen hier met in hun achterhoofd het gezegde: “De smaak van thee en van Zen is hetzelfde”.

 

Yuelai Theehuis

Adres: In de Xinghua Centrum Straat in het centrum van Chengdu.

Opmerking: Het theehuis is een oud “clubhuis” van de Sechuan Opera. Het is gebouwd in 1909. Hier werd de beroemde “Sanqinghui Operagroep” opgericht. Tegenwoordig is het de ontmoetingsplek van leden van de Chengdu Opera en de liefhebbers daarvan. Elke zaterdagmiddag is er een voorstelling. Door de weeks is er elke middag een voorstelling van Quyi. ( Chinese volkskunst zoals, zingen, verhalen vertellen, komische dialogen.)

 

Badiao Theehuis

Adres: Op de vierde verdieping van het Huangcheng Laoma Hotpot Restaurant in de Erhuan Straat.

Opmerking: Het theehuis hoort bij het Huangcheng Laoma Hotpot Restaurant, het meest beroemde hotpot restaurant van de stad. Het ruime interieur imiteert op een verbluffende wijze de traditionele Sechuan theehuizen. Het specialiseert zich op de culturele aspecten van het theedrinken.. Je kunt er klassieke theeboeken lezen en kijken naar de lokale theeceremonies. (Chado)